Jeżeli masz szambo, a w ulicy właśnie oddano sieć kanalizacyjną, przyłączenie jest Twoim obowiązkiem. Jeżeli masz przydomową oczyszczalnię, która spełnia warunki z przepisów o ochronie wód, obowiązku nie ma. Oba zdania wynikają z jednego punktu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 5 ust. 1 pkt 2), a różnica między nimi przesądza o tym, czy urząd może Ci wydać nakaz.
Co dokładnie mówi przepis
Właściciel nieruchomości zapewnia porządek między innymi przez przyłączenie jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Szambo albo oczyszczalnia są w tym przepisie rozwiązaniem na wypadek, w którym budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Na końcu tego samego punktu ustawodawca dopisał jeden wyjątek: właściciel domu z przydomową oczyszczalnią ścieków, spełniającą wymagania przepisów odrębnych, nie musi się przyłączać.
Zbiornika bezodpływowego ten wyjątek nie obejmuje. Z punktu widzenia ustawy szambo przy istniejącej sieci przestaje być rozwiązaniem, a staje się zaległością.
Kto egzekwuje i jak
Nadzór nad tym obowiązkiem ma wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 5 ust. 6). Gdy stwierdzi, że obowiązek nie jest wykonany, wydaje decyzję nakazującą jego wykonanie (art. 5 ust. 7). Ustawa wyłącza z tego trybu kilka innych obowiązków z tego samego ustępu, ale przyłączenia do sieci nie wyłącza (art. 5 ust. 8). Decyzja podlega egzekucji administracyjnej (art. 5 ust. 9), więc nie kończy się na piśmie.
Niezależnie od decyzji, niewykonywanie obowiązków z art. 5 ust. 1 jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 10 ust. 2). Jej widełki i tryb opisaliśmy przy kontroli oczyszczalni przez gminę.
Przyłącze jest na Twój koszt
Sieć w ulicy buduje przedsiębiorstwo wodociągowe i kanalizacyjne. Odcinek od sieci do domu to już sprawa właściciela: budowę przyłącza, studni wodomierzowej i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba, która ubiega się o przyłączenie (ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, art. 15 ust. 2). Przedsiębiorstwo musi przyłączyć nieruchomość, jeżeli spełnione są warunki z lokalnego regulaminu i istnieją techniczne możliwości (art. 15 ust. 4).
Kwoty nie podajemy, bo zależy od długości odcinka, głębokości sieci i warunków wydanych przez konkretne przedsiębiorstwo. Warto jednak wiedzieć, że ten wydatek ponosi się raz, a za odprowadzanie ścieków płaci się regularnie, i porównać go z kosztem utrzymania własnej oczyszczalni, a nie z zerem.
Jakie warunki musi spełniać oczyszczalnia
Ustawa odsyła do „przepisów odrębnych”. Dla domu jednorodzinnego najbardziej konkretne są warunki wprowadzania ścieków do ziemi z rozporządzenia z 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1311). Ścieki z własnego gospodarstwa domowego można wprowadzać do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, na własnym gruncie, jeżeli jest ich nie więcej niż 5,0 m³ na dobę. Pozostałe warunki zależą od tego, gdzie stoi dom.
Poza aglomeracją (§ 11 ust. 4) oczyszczalnia musi obniżyć BZT₅ ścieków dopływających co najmniej o 20%, a zawiesinę ogólną co najmniej o 50%, i musi być zachowane co najmniej 1,5 m gruntu między miejscem wprowadzenia ścieków a najwyższym użytkowym poziomem wód podziemnych.
W aglomeracji (§ 11 ust. 5) warunek jakości jest sformułowany inaczej: ścieki nie mogą przekraczać najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń podanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia dla wielkości tej aglomeracji. Warunek 1,5 m i limit 5,0 m³ na dobę zostają te same.
To są dwie różne miary. Procent redukcji porównuje ściek na wejściu i na wyjściu, a wartości dopuszczalne mówią, ile zanieczyszczeń może zostać w ścieku wprowadzanym do gruntu. O tym, czy konkretne urządzenie spełnia tę drugą miarę, rozstrzyga jego dokumentacja, a nie deklaracja sprzedawcy przez telefon.
Aglomeracja to granica na mapie Twojej gminy
Aglomerację wyznacza rada gminy uchwałą, która jest aktem prawa miejscowego, po uzgodnieniu z Wodami Polskimi (Prawo wodne, art. 87 ust. 1 i 4). Aglomeracja to obszar, na którym zabudowa jest na tyle skupiona, że ścieki zbiera się siecią i prowadzi do oczyszczalni (art. 86 ust. 3 pkt 1), a te liczące co najmniej 2000 równoważnych mieszkańców powinny mieć kanalizację zbiorczą (art. 86 ust. 1).
Dlatego odpowiedź na pytanie z tytułu jest naprawdę gminna. Dwie działki po dwóch stronach tej samej drogi mogą leżeć jedna w aglomeracji, druga poza nią, i podlegać innemu warunkowi jakości. Granice podaje uchwała rady gminy o wyznaczeniu aglomeracji.
Co z tego wynika w praktyce
- Masz szambo, sieć już leży w ulicy. Przyłączenie jest obowiązkiem, a gmina może go nakazać decyzją. Pytanie brzmi tylko, jak i kiedy.
- Masz szambo, sieć jest w planach. Dopóki sieci nie ma, obowiązek przyłączenia nie powstaje. To moment, w którym zamiana szamba na oczyszczalnię spełniającą warunki daje prawo, by po oddaniu sieci zostać przy własnym rozwiązaniu.
- Masz oczyszczalnię poza aglomeracją. Wystarczy, że urządzenie osiąga wymaganą redukcję, a rozsączanie ma zachowany odstęp od wód gruntowych.
- Masz oczyszczalnię w aglomeracji albo działka ma do niej trafić. Liczą się wartości z załącznika nr 3 i zanim kupisz sam osadnik z drenażem, sprawdź w dokumentacji, czy je osiąga.
Obowiązek wywozu osadu i kontrola gminna dotyczą oczyszczalni niezależnie od tego, czy sieć jest w ulicy. Jak zaplanować całą ścieżkę formalną, od zgłoszenia budowy po zgłoszenie instalacji, rozpisaliśmy przy doborze i formalnościach, a samo zgłoszenie do eksploatacji osobno.
Napisz do nas z adresem działki. Sprawdzimy, czy leży w aglomeracji, i powiemy, które urządzenie spełni warunek właściwy dla tego miejsca.